In de put en eruit

“Himmelhoch jauchzend, zum Tode betrübt” is een uitspraak van de Duitse dichter Goethe. Ook Psalm 30 spreekt van hoogte- en dieptepunten, van in de put zitten én er weer uit komen. Toch is het geen klaagpsalm. Integendeel, het is een psalm van dankzegging: “Ik prijs U hoog, HEER, want U hebt mij uit de put omhooggehaald.” (30,2 Willibrord vertaling)

Het woord dat hier wordt vertaald met 'omhooghalen' is hetzelfde woord dat gebruikt wordt voor het omhoogtrekken van een emmer water uit een put. Met andere woorden wordt deze zin nog eens herhaald: “U haalde mij omhoog uit het dodenrijk.” (30,4) Dit is niet letterlijk de dood, maar een toestand zó uitzichtloos dat het was als een soort bijna-doodervaring.

De dood is hier een toestand van godverlatenheid, van het niet meer zien zitten. Het is vanuit die godverlatenheid dat er een roep is om redding: Haal mij eruit! Het is je uitstrekken naar omhoog, naar het licht.

Vanuit die doodervaring wordt er ook iets meegenomen, zoals een emmer water uit de put mee omhoog neemt. Er is weer nieuwe moed, een fris begin en nieuwe energie. Wil dat zeggen dat lijden en ellende in zichzelf waardevol zijn? Nee, lijden wordt nergens opgehemeld. Maar soms blijken die momenten waardevol. Je wordt weer even teruggezet en mag een nieuwe start maken.

De psalmist heeft het ook over zelfgenoegzaamheid, zorgeloosheid. Alles gaat zijn gangetje; met de gezondheid, carrière, alles eigenlijk... En dan ineens is er die wake-upcall, een moment dat de grond onder je voeten wegzakt. Zekerheden blijken schijnzekerheden. Alles wat houvast bood is weg.

Momenten van verlies, een burn-out of ziekte komen in ieders leven voor. Johannes van het Kruis sprak van de donkere nacht van de ziel. Het zijn momenten dat God er niet lijkt te zijn. Maar, deze donkere nacht zag Johannes juist als een periode waarin God aan het werk is. In de diepte is een contactpunt met de Goddelijke bron. De gang terug omhoog is niet los te koppelen van de weg naar beneden.

Samenvattend: het lijden is niet altijd te begrijpen en het kan soms allemaal te veel zijn. Maar ook onderin de put kan er licht zijn. We kunnen uit de put komen, met een nieuw perspectief dat zelfs in het zicht van het dodenrijk moed geeft om door te gaan. Zoals Phil Bosmans zegt: “Als je in de put zit kijk dan naar boven waar de zon op je wacht. De zon gaat toch nooit iemand voorbij!”

Pieter Hartevelt

Er zijn nog geen berichten.